EPISODE 1: ANG BULAKLAK NA HINDI DAPAT ITAPON
Tahimik ang hallway ng Santa Isabel Medical Center nang dumating si Aling Miriam, limampu’t apat na taong gulang, bitbit ang isang malaking bouquet ng puting lilies, rosas, at maliliit na puting bulaklak. Labing-isang taon na siyang nagtatrabaho bilang taga-ayos at taga-deliver ng mga bulaklak sa mga kuwarto ng ospital.
Hindi siya nurse. Hindi siya doktor. Ngunit kilala niya ang bawat ward, bawat station, at halos lahat ng staff na araw-araw niyang nakakasalubong.
Ang bouquet ay para sa Room 417, kung saan naka-confine ang animnapu’t dalawang taong gulang na si Mrs. Amelia Vergara.
Pagdating ni Miriam, tahimik ang kuwarto.
Walang pasyente sa kama.
May kandila sa maliit na mesa.
May ilang nars na umiiyak.
Napahinto siya.
“Ma’am… nasaan po si Mrs. Vergara?”
Tahimik na yumuko ang nurse.
“Kaninang madaling-araw po siya pumanaw.”
Napahawak si Miriam sa bouquet.
Hindi niya alam.
Noong nakaraang gabi lamang, nakangiti pa si Amelia nang mag-request ng puting bulaklak.
Habang inilalapag ni Miriam ang bouquet sa mesa, biglang pumasok ang anak ng pasyente na si Diana, galit at umiiyak.
“Ano’ng ginagawa mo rito?!”
Nagulat si Miriam.
“Ma’am, may delivery po para kay—”
“Patay na ang nanay ko! Ngayon ka pa magdadala ng bulaklak?”
“Pasensya na po…”
“Ilabas mo ‘yan! Wala nang silbi ‘yan!”
Nanginginig na yumuko si Miriam upang pulutin ang bouquet.
Ngunit habang ibinababa niya ito, may nahulog na maliit na cream-colored card mula sa pagitan ng mga bulaklak.
Napansin iyon ni Diana.
“Ano ‘yan?”
“Kasama po sa bouquet.”
Galit niya itong dinampot.
Akala niya simpleng greeting card lamang.
Ngunit nang buksan niya, biglang nanigas ang kanyang mukha.
Pamilyar ang sulat-kamay.
“Para kay Diana. Kung hindi na ako makapagsalita bukas, sana mabasa mo ito.”
Napahawak si Diana sa bibig.
“Mama…”
Biglang natahimik ang buong kuwarto.
Lumapit ang head nurse.
“Sulat po ba ni Mrs. Vergara?”
Hindi makasagot si Diana.
Sa ibaba ng card ay may isa pang linya:
“Huwag mong sisihin ang sarili mo sa desisyon mo noon. Matagal na kitang pinatawad.”
Tuluyang napahagulhol ang babae.
Si Miriam, na ilang segundo lamang ang nakalipas ay minura at pinagtatabuyan, ay tahimik na nakatayo habang yakap ang natitirang mga bulaklak.
Hindi pa alam ng lahat na ang simpleng card na iyon ay hindi lamang huling mensahe ng isang pasyente.
Ito pala ang sagot sa isang sugat na halos dalawampung taon nang dinadala ng mag-ina.
EPISODE 2: ANG LIHAM NA MATAGAL NANG HINIHINTAY NG ANAK
Umupo si Diana sa tabi ng bakanteng kama ng kanyang ina.
Mahigpit niyang hawak ang card.
“Bakit hindi sinabi sa akin ng Mama na may iniwan siyang sulat?”
Napatingin ang head nurse kay Miriam.
“Kailan ibinigay sa inyo ang bouquet?”
“Ma’am, kagabi po tumawag si Mrs. Vergara sa flower desk.”
Nagulat si Diana.
“Kagabi?”
Tumango si Miriam.
“Sinabi niyang siya mismo ang pipili ng flowers. Puro puti raw po. At may card siyang ipapasok.”
“Siya mismo ang nagsulat?”
“Opo.”
Nanginginig ang kamay ni Diana.
Dahan-dahan niyang binasa ang kasunod.
“Anak, alam kong matagal mo nang iniisip na kasalanan mo kung bakit nasira ang pamilya natin. Hindi mo kasalanan ang pagpili mong umalis noong labinsiyam ka. Ako ang dapat humingi ng tawad dahil hindi kita pinakinggan.”
Napapikit si Diana.
Muling bumalik ang alaala.
Labinsiyam na taong gulang siya nang gustong pilitin ng ama niyang si Roberto na kunin ang kursong hindi niya gusto at ipakasal kalaunan sa anak ng kaibigan nitong negosyante. Tumutol si Diana.
Nagalit ang ama.
At sa halip na ipagtanggol siya, nanahimik si Amelia.
Kaya umalis si Diana sa bahay.
Halos limang taon silang hindi nag-usap.
Pagbalik niya, patay na ang kanyang ama.
Sinubukan nilang magkabati ng ina, ngunit hindi na nila kailanman napag-usapan nang buo ang nakaraan.
“Akala ko galit pa rin siya sa akin,” iyak ni Diana.
Nagpatuloy siya sa pagbabasa.
“Hindi kita pinigilan noon dahil mahina ako. Natakot akong iwan kami ng Papa mo. Pero bawat gabi, sinisisi ko ang sarili ko dahil hinayaan kitang lumabas ng bahay na iniisip mong hindi kita mahal.”
Tuluyang napayuko si Diana.
“Mama…”
May isa pang bahagi.
“Nang bumalik ka at hindi natin pinag-usapan ang nangyari, akala ko sapat nang nandito ka ulit. Mali ako. May mga salitang hindi dapat ipinagpapaliban.”
Tahimik na umiiyak ang mga nars.
Maging si Miriam ay pinupunasan na ang luha.
Sa dulo ay may pakiusap:
“Kung kaya mo, hanapin mo si Miriam sa flower desk. Siya ang huling taong pinakiusapan kong siguraduhing makarating sa iyo ang card na ito.”
Napatingin si Diana kay Miriam.
Nanlaki ang mata niya.
“Kayo?”
Tumango ang babae.
“Sinabi po ng mama ninyo, ‘Kapag hindi ko na maibigay kay Diana, huwag mong hayaang maitapon ang bulaklak.’”
Doon tuluyang napahagulhol si Diana.
Ang babaeng minura niya ilang minuto lang ang nakalipas ang siya palang pinagkatiwalaan ng kanyang ina sa huling mensaheng hindi nito kayang iwan sa iba.
EPISODE 3: ANG HULING GABI NI MRS. AMELIA
Pinaupo ni Diana si Miriam sa tabi niya.
“Pakiusap… ikuwento n’yo sa akin kung ano ang sinabi ni Mama kagabi.”
Huminga nang malalim si Miriam.
“Bandang alas-nuwebe po. Tawag siya nang tawag sa flower desk hanggang ako ang nakasagot.”
Mahina na raw ang boses ni Amelia, pero malinaw ang bawat salita.
“Sinabi niya, ‘Miriam, may hihilingin ako. Baka ito na ang huli.’”
Natahimik ang kuwarto.
Pinili ni Amelia ang puting lilies dahil paborito raw iyon ni Diana noong bata pa siya. Ang white roses naman ay dahil iyon ang unang bulaklak na ibinigay niya sa anak noong graduation nito.
“Bakit po hindi niya sinabi sa akin?” tanong ni Diana.
“Sinabi niyang natatakot siya.”
“Sa akin?”
“Hindi. Sa sarili niya.”
Ayon kay Miriam, ilang beses daw isinulat at pinunit ni Amelia ang card bago siya nakuntento.
“Paulit-ulit niyang sinasabi, ‘Ang dali palang magsabi ng sorry kapag huli na.’”
Napaluha si Diana.
“Ganito ba siya buong gabi?”
“Opo.”
May isang bagay pang inilabas si Miriam mula sa maliit na envelope na kasama ng order slip.
Isang polaroid photograph.
Makikita rito si Diana na pitong taong gulang, nakaupo sa kandungan ng kanyang ina habang may hawak na puting bulaklak.
Sa likod ay nakasulat:
“Bago pa dumating ang lahat ng problema, ikaw muna ang pinakamagandang nangyari sa buhay ko.”
Napahagulhol si Diana.
Hinawakan niya ang litrato sa dibdib.
“Bakit ngayon ko lang ito nakikita?”
Tahimik si Miriam.
“Minsan po, Ma’am, may mga taong mas madaling magtago ng pagmamahal kaysa magsabi nito.”
Napatingin si Diana sa kanya.
“May anak po kayo?”
Tumango si Miriam.
“Isang lalaki.”
“Malapit kayo?”
Biglang naging malungkot ang mata ng babae.
“Hindi na po.”
Nagtaka si Diana.
“Bakit?”
“Lumipat po siya sa ibang bansa. Nagkaroon kami ng malaking away bago siya umalis.”
Natahimik ang kuwarto.
“Hanggang ngayon?”
“Tatlong taon na po kaming hindi nag-uusap.”
Napatingin si Diana sa card ng kanyang ina.
Parang may kakaibang aral na biglang dumating sa pagitan nilang dalawa.
“Tumawag kayo sa kanya.”
Nagulat si Miriam.
“Ma’am?”
“Tumawag kayo.”
“Baka ayaw niya.”
Nanginginig ang boses ni Diana.
“Ganoon din ang iniisip ng Mama ko. Kaya hindi niya agad sinabi ang gusto niyang sabihin.”
Hinawakan niya ang kamay ni Miriam.
“Huwag n’yong hintayin na may ibang taong magdala pa ng huling mensahe ninyo.”
Napapikit si Miriam.
At sa kuwartong iyon kung saan isang ina ang huli nang nakapagpaalam, may isa namang ina na binigyan ng pagkakataong huwag ulitin ang parehong pagkakamali.
EPISODE 4: ANG TAWAG NA TATLONG TAONG HINDI NAGAWA
Pagkatapos mailipat ang katawan ni Mrs. Amelia sa mortuary, nanatili si Miriam sa hospital chapel.
Nasa kamay niya ang cellphone.
Nakabukas ang pangalan ng anak niyang si Paolo.
Tatlong taon.
Tatlong taon niyang paulit-ulit binubuksan ang contact ngunit hindi pinipindot ang call button.
Ang huli nilang pag-uusap ay puno ng sigawan.
Gustong lumipat ni Paolo sa Canada para sumama sa asawa. Naramdaman ni Miriam na iniiwan siya nito matapos niyang palakihin nang mag-isa.
“Kung aalis ka, huwag ka nang bumalik!” sigaw niya noon.
At iyon mismo ang huling salitang sinabi niya sa sariling anak.
Ngayon, habang nakatingin sa kandila sa chapel, naalala niya si Amelia.
May mga salitang hindi dapat ipinagpapaliban.
Pinindot niya ang call button.
Tumunog.
Isang beses.
Dalawa.
Tatlo.
“Hello?”
Nanigas si Miriam.
Boses ni Paolo.
“Hello? Ma?”
Hindi siya makapagsalita.
“Ma? Kayo ba ‘yan?”
Tuluyang napaiyak si Miriam.
“Anak…”
Tahimik sa kabilang linya.
“Ma…”
“Patawad.”
Iyon lamang ang nasabi niya.
Humagulhol siya sa loob ng chapel.
“Patawad sa sinabi kong huwag ka nang bumalik. Hindi ko ibig sabihin ‘yon. Natatakot lang akong maiwan.”
Mula sa kabilang linya ay narinig din ang hikbi.
“Ma… kaya rin po ako hindi tumatawag kasi akala ko galit pa rin kayo.”
“Hindi.”
“Tatlong taon po akong naghihintay na kayo ang unang tumawag.”
Napapikit si Miriam.
“At ako, naghihintay na ikaw.”
Pareho silang natawa sa gitna ng luha.
“Ma… may apo na po kayo.”
Parang tumigil ang mundo ni Miriam.
“Ano?”
“Isang taong gulang na si Clara.”
Napatakip siya sa bibig.
“May apo ako?”
“Opo.”
“Bakit hindi mo sinabi?”
“Maraming beses kong gustong sabihin.”
Mas lalo siyang umiyak.
Maya-maya, ipinakita ni Paolo sa video call ang batang babae.
“Clara, say hi kay Lola.”
Ngumiti ang sanggol sa screen.
Hindi na napigilan ni Miriam.
“Lola…”
Sa likod niya ay tahimik na nakatayo si Diana.
Narinig nito ang tawag mula sa labas ng chapel.
Lumapit siya.
“Nakausap n’yo?”
Tumango si Miriam habang umiiyak.
“Nakita ko po ang apo ko.”
Niyakap siya ni Diana.
“Salamat sa Mama ko,” bulong nito.
“Dahil sa huling mensahe niya, may isang pamilya pang hindi nahuli.”
Magkahawak ang dalawang babaeng halos hindi magkakilala.
Isa’y anak na huli nang nakatanggap ng paghingi ng tawad.
Isa’y ina na nakapagsorry bago mahuli ang lahat.
At sa pagitan nila ay ang bouquet na ilang oras lamang ang nakalipas ay muntik nang itapon.
EPISODE 5: ANG MGA BULAKLAK SA HULING PAALAM
Tatlong araw matapos pumanaw si Mrs. Amelia, ginanap ang burol sa maliit na chapel malapit sa kanilang bahay.
Maraming puting lilies at rosas ang nakapaligid sa kabaong.
Ngunit may isang bouquet na nasa pinakaunahan.
Ang parehong bouquet na dinala ni Miriam sa ospital.
Ayaw itong palitan ni Diana.
Sa tabi nito ay nakalagay ang huling card ng kanyang ina.
Bago isara ang kabaong, lumapit si Diana.
“Ma…”
Hinawakan niya ang malamig na kamay ng ina.
“Galit ako sa’yo nang maraming taon.”
Tumulo ang luha niya.
“Pero mas galit pala ako sa sarili ko dahil hindi kita tinanong kung bakit ka nanahimik.”
Huminga siya nang malalim.
“Pinapatawad kita.”
Napahagulhol siya.
“At sana, kung nasaan ka man, alam mong pinatawad na rin kita bago ko pa nabasa ang card. Hindi ko lang alam kung paano sabihin.”
Lumapit si Miriam at marahang inilagay ang isang puting rosas sa tabi ng kabaong.
“Mrs. Vergara,” bulong niya, “salamat po.”
Napatingin si Diana.
“Para saan?”
“Dahil sa mensahe ninyo, nakabalik po sa akin ang anak ko.”
Makalipas ang dalawang buwan, umuwi sa Pilipinas si Paolo kasama ang asawa at anak.
Sa airport, halos hindi makalakad si Miriam sa sobrang kaba.
Nang makita niya ang anak, parehong napatigil.
“Ma…”
“Paolo…”
Hindi sila nagsalita pa.
Nagyakapan lamang.
Mahigpit.
Matagal.
At nang iniabot ni Paolo ang maliit na si Clara, tuluyang napahagulhol si Miriam.
“Lola…”
Hinaplos niya ang pisngi ng bata.
“Ang dami kong nasayang na oras.”
Umiling si Paolo.
“May oras pa tayo, Ma.”
Iyon ang pinakamatamis na pangungusap na narinig niya.
Samantala, nagpatuloy si Diana sa pagbisita sa ospital minsan kada buwan. Nagdadala siya ng maliliit na bouquets sa mga pasyenteng walang bisita.
Sa bawat bouquet ay may simpleng card:
“Kung may gusto kang sabihin sa mahal mo, sabihin mo ngayon.”
Isang araw, nadatnan niya si Miriam na nag-aayos ng flowers.
Nagkatinginan sila at ngumiti.
Wala nang galit.
Wala nang sigawan.
Tanging alaala ng isang babaeng hindi na nakaabot sa susunod na umaga—ngunit nakapag-iwan ng mensaheng nakapagpagaling hindi lamang sa sariling anak, kundi pati sa isang estrangherong ina.
At doon nila naunawaan na minsan, ang huling mensahe ng isang tao ay hindi lang para sa nakasulat na pangalan sa card.
Maaari rin itong maging babala sa lahat ng makababasa:
Huwag ipagpabukas ang pagmamahal, pagpapatawad, at salitang “patawad.” Dahil hindi natin alam kung alin ang magiging huling pagkakataon.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag agad magalit o manisi sa taong ginagawa lamang ang kanyang trabaho. Si Miriam ay inakalang istorbo, ngunit siya pala ang pinagkatiwalaan ng pasyente sa isang napakahalagang huling mensahe.
- May mga salitang hindi dapat ipinagpapaliban. Ang “patawad,” “mahal kita,” at “pinatawad na kita” ay mas mahalagang sabihin habang naririnig pa tayo ng taong mahal natin.
- Ang katahimikan ay hindi laging kawalan ng pagmamahal. Minsan, may takot, hiya, o pagsisisi sa likod ng isang taong hindi marunong magsalita tungkol sa nararamdaman.
- Ang pagpapatawad ay hindi pagbubura sa sakit. Ito ay pagpiling hindi na hayaang ang lumang sugat ang magdikta sa natitirang panahon ng ating buhay.
- Huwag hintaying mawalan tayo ng pagkakataon bago makipag-ayos. Ang ginawa ni Miriam matapos mabasa ang kuwento ni Amelia ay nagpabalik sa anak at apo sa kanyang buhay.
- Ang simpleng bagay ay maaaring magdala ng napakalalim na mensahe. Isang bouquet at maliit na card lamang ang naging tulay sa dalawang pamilyang matagal nang magkahiwalay.
- Ang pinakamagandang alaala sa taong nawala ay ang kabutihang ipinagpapatuloy natin dahil sa kanya. Ginawang inspirasyon ni Diana ang huling mensahe ng kanyang ina upang hikayatin ang ibang tao na magsalita habang may oras pa.
Kung naantig kayo sa kuwento nina Miriam, Diana, Mrs. Amelia, Paolo, at munting Clara, huwag kalimutang LIKE at SHARE ang post na ito upang mas marami pang makaalala na hindi natin dapat hintaying maging huli na ang lahat bago sabihin ang mga salitang matagal nang nasa puso.
At MAG COMMENT SA COMMENT SECTION SA FACEBOOK PAGE POST: Kung may isang taong matagal ninyong hindi nakakausap dahil sa sama ng loob, ano ang gusto ninyong sabihin sa kanya ngayon? Ano ang pinakamahalagang aral na nakuha ninyo sa kuwentong ito?
