EPISODE 1: ANG BATANG PINAGTAWANAN SA KLASE
Sa isang maliit na paaralan sa probinsya, kilala si Jomar bilang batang tahimik, payat, at laging nasa likod ng silid-aralan. Hindi siya kagaya ng ibang bata na mabilis sumagot kapag may tanong ang guro. Kapag Science na ang subject, madalas siyang nakayuko, hindi dahil ayaw niyang makinig, kundi dahil takot siyang magkamali.
Isang araw, nagpa-report ang kanilang guro tungkol sa simpleng eksperimento. Isa-isang tumayo ang mga kaklase ni Jomar, dala ang makukulay na kartolina at mga bagay na binili sa tindahan. Nang siya na ang tinawag, lumapit siya sa harapan dala ang lumang bote, kawad, maliit na ilaw, at kahoy na pinagpatungan ng mga gamit.
“Ma’am, ito po sana ang ginawa ko. Maliit na water filter at ilaw gamit ang lumang baterya,” mahina niyang sabi.
Ngunit bago pa niya maipaliwanag, natawa ang ilang kaklase niya.
“Ano ba ’yan, basura?” bulong ng isa.
Tiningnan siya ng guro mula ulo hanggang paa. “Jomar, hindi lahat ng bata ay para sa agham. Mukhang wala kang hilig dito. Baka mas bagay sa’yo ang simpleng gawain.”
Parang may bumagsak na bato sa dibdib ni Jomar. Hindi siya umiyak sa harapan, pero ramdam niya ang hapdi ng mga salitang iyon. Tahimik niyang kinuha ang kanyang gamit at bumalik sa upuan.
Pag-uwi niya, nakita siya ng kanyang ama, si Mang Lando, na nakatingin lang sa lumang bote.
“Anak, bakit parang ang bigat ng mundo mo?” tanong nito.
“Pa, sabi ni Ma’am wala raw akong hilig sa Science.”
Tumahimik si Mang Lando. Hinaplos niya ang ulo ng anak.
“Hindi ibig sabihin na hindi ka nila naiintindihan ay wala kang galing. Minsan, ang liwanag nagsisimula sa pinakamadilim na bahay.”
Noong gabing iyon, habang mahina ang ilaw sa kanilang kubo, tahimik na nangako si Jomar sa sarili: ipagpapatuloy niya ang eksperimento.
EPISODE 2: ANG ILAW SA GITNA NG KAHIRAPAN
Simula noon, tuwing tapos na ang klase, hindi na nakikipaglaro si Jomar sa mga kaklase niya. Diretso siya sa basurahan ng palengke, naghahanap ng lumang bote, sirang charger, kawad, bateryang maaari pang gamitin, at kung anu-anong piyesa ng sirang radyo. Hindi niya ikinahihiya iyon. Para sa kanya, bawat itinapong gamit ay may lihim na silbi.
Sa kanilang bahay, isang maliit na mesa ang naging laboratoryo niya. Katabi niya palagi si Mang Lando, tahimik na nanonood kahit hindi lubos nauunawaan ang ginagawa ng anak. Minsan, napapaso si Jomar sa kawad. Minsan naman, biglang namamatay ang maliit na ilaw. May gabing muntik na niyang itapon lahat dahil paulit-ulit na hindi gumagana.
“Pa, baka tama sila. Baka hindi talaga ako magaling,” sabi niya isang gabi.
Tiningnan ni Mang Lando ang anak. Kitang-kita niya ang pagod, pawis, at lungkot sa mukha ng bata.
“Jomar, ang tunay na scientist, hindi ’yung hindi nagkakamali. Ang tunay na scientist, ’yung hindi tumitigil kahit mali ang unang gawa.”
Tumango si Jomar. Pinunasan niya ang luha sa pisngi at muling inayos ang kawad. Ang proyekto niya ay simpleng makina na kayang magsala ng maruming tubig gamit ang uling, buhangin, bato, at lumang bote, habang may maliit na ilaw na pinapagana ng recycled battery pack.
Gusto niyang makatulong sa mga batang katulad niya na madalas walang malinis na tubig at walang maayos na ilaw sa gabi.
Pagkalipas ng ilang linggo, gumana ang kanyang eksperimento. Mula sa maruming tubig, lumabas ang mas malinaw na patak. At sa tabi nito, umilaw ang maliit na bumbilya.
Napangiti si Jomar. Si Mang Lando naman ay napaupo, natulala sa tuwa.
“Anak,” mahina nitong sabi, “ang liwanag na ginawa mo, parang pag-asa.”
Hindi alam ni Jomar, ang munting ilaw na iyon ang magdadala sa kanya sa pinakamalaking pagbabago ng kanyang buhay.
EPISODE 3: ANG VIDEO NA UMABOT SA SCIENTIST
Isang hapon, dumalaw sa bahay nila ang pinsan ni Jomar na si Arnel, isang estudyanteng mahilig mag-post ng videos sa internet. Naabutan niya si Jomar na masayang ipinapakita kay Mang Lando kung paano gumagana ang kanyang eksperimento.
“Uy, ang galing nito!” sabi ni Arnel. “Pwede ba kitang kunan ng video?”
Nahihiyang tumango si Jomar. Hindi siya sanay na may nanonood sa kanya. Habang nagre-record si Arnel, ipinaliwanag ni Jomar ang bawat bahagi ng kanyang imbensyon.
“Ito po ay gawa sa mga itinapong gamit. Ang tubig po ay dumadaan sa bato, buhangin, at uling. Tapos itong ilaw po, galing sa nirecycle na baterya. Pangarap ko po na makatulong ito sa mga batang nag-aaral sa gabi pero walang kuryente.”
Simple lang ang video. Walang magandang camera. Walang mamahaling editing. Pero ramdam sa boses ni Jomar ang tunay na puso.
Kinagabihan, in-upload ito ni Arnel. Akala nila, ilang kapitbahay lang ang makakapanood. Ngunit kinabukasan, libo-libo na ang views. Maraming nag-comment.
“Ang talino ng bata!”
“Dapat mabigyan ito ng suporta.”
“Mas scientist pa siya kaysa sa mga may mamahaling gamit.”
Isang comment ang nagpabago sa lahat. Galing ito sa isang Filipino scientist na nagtatrabaho sa isang research institute sa Maynila.
“Please contact me. I want to know more about this boy’s project.”
Nang mabasa iyon ni Arnel, tumakbo siya papunta sa bahay ni Jomar.
“Jomar! Napansin ka ng scientist!”
Hindi makapaniwala si Jomar. Si Mang Lando naman ay nanginginig ang kamay habang hawak ang cellphone. Sa unang pagkakataon, may taong hindi tumawa sa imbensyon ng anak niya. May taong nakakita ng halaga nito.
Pagkaraan ng ilang araw, nag-video call ang scientist kay Jomar. Maayos nitong pinakinggan ang paliwanag ng bata, tinanong ang proseso, at humanga sa malinaw na pag-iisip niya.
“Jomar,” sabi ng scientist, “hindi ka batang walang hilig sa agham. Ikaw ay batang may pusong scientist.”
Napaluha si Mang Lando sa tabi niya.
EPISODE 4: ANG PAGBABALIK SA PAARALAN
Mabilis kumalat sa kanilang lugar ang balita tungkol kay Jomar. Ang batang dating pinagtatawanan dahil sa lumang bote at kawad, ngayon ay iniimbitahan na sa barangay hall upang ipakita ang kanyang eksperimento. Maraming guro, magulang, at estudyante ang dumalo.
Naroon din ang dating guro ni Jomar na minsang nagsabing wala siyang hilig sa agham. Tahimik siyang nakaupo sa likuran, hindi makatingin nang diretso sa bata.
Sa harapan, dala ni Jomar ang parehong kahoy, bote, kawad, at maliit na ilaw. Wala itong magarbong disenyo, pero habang ipinapaliwanag niya ang proseso, tahimik ang lahat. Bawat salita niya ay puno ng tapang.
“Hindi po mahalaga kung luma ang gamit. Ang mahalaga po, may tanong tayo sa isip at may lakas tayong hanapin ang sagot,” sabi niya.
Nagpalakpakan ang mga tao. May ilang batang lumapit sa kanya pagkatapos at nagsabing gusto rin nilang gumawa ng sarili nilang proyekto.
Lumapit ang kanyang guro. Nangingilid ang luha nito.
“Jomar,” mahina nitong sabi, “patawarin mo ako. Hindi ko nakita ang galing mo. Dapat ako ang unang naniwala sa’yo.”
Hindi agad nakasagot si Jomar. Naalala niya ang araw na umuwi siyang bagsak ang loob. Naalala niya ang tawanan ng mga kaklase at ang sakit ng salitang “wala kang hilig.”
Pero ngumiti siya.
“Ma’am, okay lang po. Mas lalo ko pong ginustong matuto.”
Lalong napaiyak ang guro. Sa sandaling iyon, hindi lang siya humingi ng tawad sa isang estudyante. Natutunan din niyang ang tungkulin ng guro ay hindi sukatin ang pangarap ng bata, kundi tulungan itong lumaki.
Pagkaraan ng isang linggo, dumating ang liham mula sa Maynila. Nanginginig ang kamay ni Mang Lando habang binubuksan ito.
Nakasulat doon na si Jomar ay iniimbitahan para sa final interview sa pinaka-prestihiyosong science high school sa bansa.
Napayakap si Jomar sa kanyang ama.
“Pa, may pag-asa po ba?”
“Anak,” sagot ni Mang Lando, “matagal nang may pag-asa. Ngayon lang nila nakita.”
EPISODE 5: ANG SCHOLARSHIP AT ANG LUHA NG AMA
Dumating ang araw ng interview. Suot ni Jomar ang pinakamaayos niyang damit—puting polo na nilabhan nang paulit-ulit ni Mang Lando noong gabi. Wala siyang bagong sapatos, kaya nilinis na lang nila nang mabuti ang luma. Bitbit niya ang kanyang eksperimento, maingat na nakalagay sa kahon.
Sa loob ng malaking paaralan sa Maynila, napatingala si Jomar sa matataas na gusali at malalawak na laboratoryo. Sandali siyang kinabahan. Pakiramdam niya, napakaliit niya kumpara sa lahat.
Hinawakan ni Mang Lando ang balikat niya.
“Huwag mong kalimutan, anak. Hindi ang laki ng paaralan ang sukatan ng talino. Ang puso mong gustong tumulong ang nagdala sa’yo rito.”
Sa interview, ipinakita ni Jomar ang kanyang proyekto. Tinanong siya ng mga scientist kung bakit niya ito ginawa.
Sumagot siya nang buong puso.
“Ginawa ko po ito kasi sa amin, maraming batang gustong mag-aral pero walang malinaw na tubig at walang ilaw sa gabi. Gusto ko pong gumawa ng bagay na mura, simple, at kayang gawin kahit mahirap.”
Tumahimik ang panel. Isa sa kanila ang napangiti, habang ang isa naman ay napapunas ng mata.
Pagkalipas ng ilang araw, dumating ang tawag. Si Jomar ay nakapasa. Buong scholarship. Libreng tuition, dormitoryo, pagkain, libro, at allowance.
Hindi agad nakaimik si Mang Lando. Pagkatapos, lumuhod siya sa sahig at umiyak. Hindi dahil sa lungkot, kundi dahil ang anak niyang minsang tinawag na walang hilig sa agham ay ngayon ay kikilalanin bilang isa sa pinakamahuhusay na batang scientist ng bansa.
Niyakap siya ni Jomar.
“Pa, para sa’yo po ito.”
Umiling si Mang Lando habang umiiyak.
“Hindi, anak. Para ito sa lahat ng batang sinabihang hindi nila kaya.”
MORAL LESSON: Huwag maliitin ang batang may pangarap, kahit simple ang gamit at tahimik ang kilos. Minsan, ang pinakamalaking liwanag ay nagmumula sa pusong hindi sumuko.
Kung naantig kayo sa kwento ni Jomar, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section ng ating Facebook page post. Sino ang taong naniwala sa inyo noong muntik na kayong sumuko?
