EPISODE 1: ANG NARS NA HINDI MAKAPAGPAHINGA
“Isang oras na kaming naghihintay! Ano ba’ng klaseng serbisyo ’to?”
Napayuko si Nurse Camille Reyes habang mahigpit na hawak ang chart ng pasyenteng si Mang Ernesto, pitumpu’t dalawang taong gulang.
Halos dalawampung oras nang gising si Camille.
Magulo ang buhok niya, namumula ang mga mata, at nanginginig na ang kanyang mga daliri dahil sa pagod. Ngunit walang nakakaalam nito sa pamilya ni Mang Ernesto.
“Pasensya na po,” mahinahon niyang sabi. “May emergency lang po sa kabilang room.”
“Lagi na lang emergency!” sigaw ng anak ng pasyente na si Rogelio. “Eh tatay ko, hindi ba pasyente rin?”
Tahimik ang ibang kamag-anak.
Si Mang Ernesto mismo ay iritable dahil sa pananakit ng katawan.
“Nurse,” mahina ngunit galit niyang sabi, “kung ayaw mo akong asikasuhin, sabihin mo na lang.”
Parang may tumusok sa dibdib ni Camille.
Ngunit ngumiti pa rin siya.
“Hindi po ganoon, Sir. Kukunin ko lang po ang gamot ninyo.”
Paglabas niya ng silid, napasandal siya sandali sa pader.
Huminga nang malalim.
Pagkatapos ay tumakbo na naman patungo sa medication room.
Hindi alam ng pamilya na si Camille ay dapat nakauwi na alas-siyete ng umaga.
Alas-singko na ng hapon.
Hindi rin nila alam na tatlong nurse ang absent dahil sa emergency staffing shortage.
At higit sa lahat—
hindi nila alam kung ano ang nangyari kay Mang Ernesto noong nakaraang gabi.
Bandang alas-dos ng madaling-araw, biglang bumagsak ang oxygen level nito.
Humina ang pulso.
Nagsimulang mag-alarm ang monitor.
Si Camille ang unang nakapansin.
Tinawag niya agad ang doktor.
Habang paparating ang medical team, hindi niya iniwan ang matanda.
Hinawakan niya ang kamay nito.
“Sir Ernesto, nandito lang po ako. Huwag po kayong bibitaw.”
Halos isang oras silang nagtrabaho upang mapatatag ang kondisyon nito.
At nang bumalik sa ligtas na antas ang vital signs, saka lamang napaupo si Camille sa hallway at tahimik na umiyak sa pagod.
Pero hindi iyon alam ng pamilya.
Ang nakita lamang nila ngayong hapon—
isang nurse na mabagal.
Kaya nang bumalik si Camille dala ang gamot, muling sumigaw si Rogelio.
“Hindi ka ba nahihiya? Naka-uniform ka pero parang wala kang malasakit!”
Biglang natigilan ang isa pang nurse sa pintuan.
Si Nurse Lorna.
At sa pagkakataong iyon, hindi na niya kayang manahimik.
“Sir,” sabi niya.
“Alam n’yo ba kung bakit buhay pa ang tatay ninyo ngayon?”
EPISODE 2: ANG NANGYARI NOONG ALAS-DOS NG UMAGA
Biglang natahimik ang buong silid.
Napalingon si Rogelio kay Nurse Lorna.
“Ano’ng ibig mong sabihin?”
Tiningnan ni Lorna si Camille.
“Lorna, huwag na,” mahinang sabi nito.
Pero umiling ang kasama niyang nurse.
“Kailangan nilang malaman.”
Lumapit si Lorna sa kama ni Mang Ernesto.
“Sir, kagabi po, bandang alas-dos, bumagsak nang husto ang oxygen level ninyo.”
Nanlaki ang mata ng asawa nitong si Aling Nena.
“Ha?”
“Nagkaroon po kayo ng respiratory distress. Halos hindi na kayo makaresponde.”
Napatingin ang pamilya kay Camille.
“Siya po ang unang nakapansin,” patuloy ni Lorna.
“Tinawag niya ang doctor. Siya ang nag-stay sa tabi ninyo habang inaayos ang oxygen at emergency medicines.”
Napalunok si Rogelio.
Hindi na siya makatingin nang diretso sa nurse.
“Pero… wala namang nagsabi sa amin.”
“Pinili ni Nurse Camille na huwag kayong takutin hangga’t hindi stable ang tatay ninyo.”
Tahimik lamang si Camille.
Nakayuko.
Parang hindi siya komportable na pinag-uusapan ang ginawa niya.
“Hanggang anong oras ka nag-duty kagabi?” tanong ni Aling Nena.
Hindi sumagot si Camille.
Si Lorna ang nagsabi.
“Dapat alas-siyete ng umaga tapos na ang shift niya.”
Napatingin silang lahat sa orasan.
“Pero alas-singko na…” bulong ng bunso nilang si Mika.
“Opo.”
“Bakit hindi pa siya umuwi?”
“Dahil kulang kami sa tao. At ayaw niyang iwan ang mga pasyenteng kritikal.”
Biglang napatingin si Mang Ernesto kay Camille.
May munting alaala siyang bumalik.
Gabi.
Malamlam na ilaw.
Mabigat ang dibdib niya.
May babaeng boses na paulit-ulit niyang naririnig.
“Sir Ernesto, nandito lang po ako.”
Tumingin siya sa nurse.
“Ikaw ba ’yon?”
Dahan-dahang tumango si Camille.
“Pasensya na po kung matagal ang serbisyo ko ngayon.”
Parang may sumakal sa lalamunan ng matanda.
“Hindi…”
Nanginginig ang kamay niyang inabot kay Camille.
“Lumapit ka.”
Lumapit ang nurse.
Hinawakan ni Mang Ernesto ang kanyang kamay.
“Ikaw pala ’yung boses na narinig ko.”
Tumulo ang luha ng matanda.
“Akala ko mamamatay na ako.”
Nagsimulang umiyak si Aling Nena.
Si Rogelio naman ay napaatras.
Naalala niya ang mga salitang sinabi niya ilang minuto lang ang nakalipas.
Wala kang malasakit.
Samantalang ang babaeng iyon pala—
ang hindi natulog para mapanatiling buhay ang kanyang ama.
At nang mapansin niyang nanginginig ang kamay ni Camille dahil sa pagod—
doon siya tuluyang napayuko sa hiya.
EPISODE 3: ANG PAGOD NA HINDI NAKIKITA SA UNIPORME
“Miss… kumain ka na ba?”
Si Aling Nena ang nagtanong.
Nagulat si Camille.
“Opo,” mabilis niyang sagot.
Ngunit napatingin sa kanya si Nurse Lorna.
“Camille.”
Napayuko siya.
“Hindi pa po.”
“Ano’ng oras ka huling kumain?”
Hindi agad sumagot ang nurse.
“Mga… alas-onse kagabi po.”
Napahawak sa bibig si Mika.
“Eighteen hours?”
“Okay lang po ako.”
Biglang tumulo ang luha ni Aling Nena.
“Hindi okay ’yan, hija.”
Doon lamang napansin ng pamilya ang mga bagay na hindi nila nakita kanina.
Namumula ang mata ni Camille.
May marka ng mask sa mukha.
Halos hindi na pantay ang lakad niya sa pagod.
At may maliit na bandage sa kanyang daliri.
“Ano nangyari diyan?” tanong ni Mang Ernesto.
“Wala po. Maliit lang.”
“Sabihin mo.”
Napangiti si Camille.
“Noong nag-emergency po kayo kagabi, nadulas po ako habang kumukuha ng equipment.”
“Nasugatan ka dahil sa akin?”
“Huwag n’yo pong isipin ’yon.”
Maya-maya, lumabas si Rogelio.
Akala nila galit pa rin.
Pero makalipas ang sampung minuto, bumalik siya dala ang pagkain mula sa hospital cafeteria.
Inilapag niya iyon sa mesa.
“Nurse…”
Napatingin si Camille.
“Para sa’yo.”
“Sir, hindi po kailangan.”
“Kailangan.”
Namumula ang mga mata ni Rogelio.
Lumapit siya.
“Pasensya ka na.”
Tahimik ang lahat.
“Pinagmura kita. Sinabi kong wala kang malasakit.”
Huminga siya nang malalim.
“Hindi ko alam na habang natutulog kami sa bahay, ikaw pala ang lumalaban para mabuhay ang tatay ko.”
Napayuko si Camille.
“Sir, trabaho ko lang po.”
Umiling si Rogelio.
“Hindi. Trabaho ang magbigay ng gamot.”
Napatingin siya sa ama.
“Pero ang hindi umuwi kahit tapos na ang duty… ang hawakan ang kamay ng pasyenteng natatakot… hindi ko alam kung matatawag ko pang trabaho lang ’yon.”
Hindi na napigilan ni Camille ang luha.
Ilang buwan na rin siyang pagod.
Ilang beses na rin siyang napagsalitaan ng masasakit.
May pasyenteng nagsabing mabagal siya.
May kamag-anak na nagsabing masungit siya dahil hindi nakangiti.
May nagsabing binabayaran naman siya para gawin iyon.
Pero bihirang may magtanong kung kumain na ba siya.
Kaya nang itulak ni Aling Nena ang pagkain papunta sa kanya at sabihing—
“Anak, maupo ka muna. Kami naman ang mag-aalaga sa’yo kahit sampung minuto lang.”
Doon tuluyang humagulgol si Camille.
EPISODE 4: ANG LIHIM NA DAHILAN KUNG BAKIT AYAW NIYANG UMUWI
Nang makaupo si Camille sa maliit na upuan sa gilid ng silid, napansin ni Mang Ernesto na patuloy siyang tumitingin sa cellphone.
“May hinihintay ka bang tawag, hija?”
Napatingin ang nurse.
“Wala naman po.”
Ngunit nag-vibrate ang cellphone.
Mabilis niya itong tiningnan.
May mensahe mula sa kapatid niya.
“Ate, okay lang si Mama. Huwag kang mag-alala. Ako muna bahala.”
Napansin iyon ni Aling Nena.
“May sakit din ba ang nanay mo?”
Natahimik si Camille.
Pagkatapos ay tumango.
“Na-stroke po siya six months ago.”
Nagulat ang pamilya.
“Ikaw rin ang nag-aalaga?”
“Opo. Kapag off-duty.”
“Eh bakit hindi ka umuwi kanina?”
Napatingin si Camille kay Mang Ernesto.
“Dahil noong madaling-araw po, kamukha niya si Mama.”
Natahimik ang lahat.
“Pareho po silang nahihirapang huminga kapag natatakot. Kaya noong hinawakan ninyo kamay ko kagabi…”
Napahinto siya dahil sa pag-iyak.
“Naalala ko si Mama noong unang gabi niya sa ICU.”
“Gusto kong may humawak din sa kamay niya noon kapag wala ako.”
Napahagulhol si Aling Nena.
Si Mang Ernesto ay tumingin kay Camille nang matagal.
“So habang inaalagaan mo ako…”
Tumango siya.
“May sarili ka ring nanay na naghihintay sa bahay?”
“Opo.”
“Bakit mo ginagawa ’to?”
Ngumiti si Camille sa gitna ng luha.
“Kasi kapag pasyente na po ang tao, pare-pareho silang natatakot. Kahit matapang sila dati.”
Napapikit si Ernesto.
Totoo.
Noong gabing hindi siya makahinga, nawala ang tapang niya.
Hindi niya naisip ang negosyo niya.
Hindi niya naisip ang pera.
Hindi niya naisip ang pride.
Ang gusto lang niya—
may isang taong magsabing hindi siya nag-iisa.
At si Camille iyon.
Kinagabihan, dumating ang head nurse upang palitan siya.
“Camille, umuwi ka na.”
Tumango siya.
Bago lumabas, lumapit si Mang Ernesto.
Hinawakan nito ang kanyang kamay.
“Salamat.”
“Walang anuman po.”
“Hindi.”
Napaluha ang matanda.
“Salamat dahil noong akala kong huling gabi ko na… hindi mo ako hinayaang matakot nang mag-isa.”
Napahagulhol si Camille.
At nang lumabas siya ng silid, ang buong pamilya ni Mang Ernesto ay nakatayo sa hallway.
Hindi para magreklamo.
Kundi para magpasalamat.
EPISODE 5: ANG MULING PAGKIKITA PAGKALIPAS NG ISANG TAON
Makalipas ang isang taon, nagtatrabaho pa rin si Camille sa parehong ospital.
Pagod pa rin.
Maraming pasyente.
Maraming duty.
Pero may isang bagay na nagbago.
Sa nurses’ station ay may maliit na framed letter.
Hindi iyon award.
Hindi certificate.
Sulat iyon mula kay Mang Ernesto.
Matapos ang ilang linggong gamutan, nakauwi itong buhay sa pamilya.
At bago siya ma-discharge noon, iniwan niya ang sulat para kay Camille.
Nakasaad:
“Sa nurse na hindi ko nakilala noong una dahil masyado akong abala sa sarili kong sakit—salamat dahil nakita mo akong tao bago mo ako nakita bilang pasyente.”
Isang hapon, abala si Camille nang may marinig siyang pamilyar na boses.
“Nurse, ang tagal naman ng serbisyo!”
Bigla siyang napalingon.
Nakatayo sa hallway si Mang Ernesto.
Ngunit nakangiti.
Kasama sina Aling Nena, Rogelio, at Mika.
Napatawa si Camille.
“Sir!”
Lumapit ang matanda at niyakap siya.
Mas malakas na ito ngayon.
May tungkod pa rin, pero maayos nang nakakalakad.
May dala silang malaking basket ng pagkain.
“Para sa buong nursing station,” sabi ni Aling Nena.
“Ay, hindi na po kailangan.”
“Hindi puwedeng tumanggi,” biro ni Rogelio.
May inilabas din si Mika na maliit na envelope.
Sa loob ay larawan nilang buong pamilya noong birthday ni Mang Ernesto.
Sa likod nito ay nakasulat:
“Ito ang isang taong dagdag na ibinigay mo sa amin.”
Hindi na napigilan ni Camille ang pag-iyak.
“Hindi ako ang nagbigay nito.”
“Alam namin,” sagot ni Rogelio. “Maraming doktor at nurse ang tumulong.”
Huminto siya.
“Pero ikaw ang taong unang nakapansin noong gabing halos mawala siya.”
Lumapit si Mang Ernesto.
“Hija, noong araw na pinagmura kita, iniisip ko lang ang sarili kong paghihirap.”
Napayuko siya.
“Hindi ko naisip na may sarili ka ring pagod, pamilya, at problemang dinadala.”
Hinawakan niya ang kamay ni Camille.
“Kaya ngayon, bago ako magreklamo sa kahit sinong nurse, staff, janitor, o caregiver… iniisip ko muna kung anong pagod ang hindi ko nakikita.”
Ngumiti si Camille.
At sa pagkakataong iyon, hindi na siya umiiyak dahil sa pagod.
Umiiyak siya dahil may pamilyang minsang galit sa kanya—
ang bumalik para ipaalalang hindi nasayang ang gabing halos hindi niya kayanin.
MORAL LESSON
Madaling magreklamo kapag tayo ang naghihintay, nasasaktan, o natatakot. Pero hindi natin palaging nakikita ang pagod ng taong nag-aalaga sa atin.
Ang mga nurse ay hindi makina. Napapagod sila, nagugutom, nag-aalala sa sarili nilang pamilya, at minsan ay umiiyak din matapos nilang ngumiti sa harap ng pasyente.
Hindi ibig sabihin na walang karapatang magtanong o humingi ng maayos na serbisyo ang pasyente. Ngunit maaari itong gawin nang may respeto at pag-unawa.
Dahil minsan, ang taong akala nating “mabagal” ay maaaring kagagaling lamang sa pagliligtas ng ibang buhay.
At ang simpleng “Salamat, Nurse” ay maaaring maging lakas na kailangan nila para ipagpatuloy ang susunod na mahirap na duty.
Kung naantig kayo sa kuwento nina Nurse Camille at Mang Ernesto, huwag kalimutang LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA COMMENT SECTION SA FACEBOOK PAGE POST.
I-comment ninyo: “SALAMAT SA MGA NARS NA PATULOY NA NAG-AALAGA KAHIT SILA MISMO AY PAGOD NA.”
At i-SHARE ang kuwentong ito bilang pagpupugay sa mga nurse at healthcare workers na tahimik na nagbabantay, nag-aalaga, at kumakapit para sa mga pasyenteng minsan ay hindi man lang nakakaalam kung gaano kalaki ang isinakripisyo nila.
