EPISODE 1: ANG BARYANG NAGKALAT SA BOTIKA
Siksikan sa maliit na botika sa kanto ng bayan. May mga nakapilang nanay, estudyante, at manggagawang kakagaling lang sa trabaho. Sa gitna ng pila, nakatayo si Mang Nestor, isang amang pawisan, gusot ang damit, at may bitbit na lumang sling bag. Sa bulsa niya ay maraming barya—limang piso, piso, at singko-sentimos na tila matagal niyang inipon.
Pagdating niya sa counter, inilapag niya ang reseta. “Ma’am, ito po sana. Para sa anak ko.”
Kinuha ng pharmacist na si Ana ang papel. Bago niya ito mabasa nang maayos, narinig ng ibang customer ang kalansing ng barya sa salamin. Isa-isang inilatag ni Mang Nestor ang pera, nanginginig ang kamay.
Napairap ang isang babaeng nasa likod niya. “Aba, barya lahat? Gabi na, ang tagal pa nito.”
May isang lalaki namang bumulong, “Kung walang pera, bakit bibili ng mahal na gamot?”
Napayuko si Mang Nestor. “Pasensya na po. Ito lang po ang naipon ko.”
Lalong nahiya ang ama nang may ilang taong napailing. Ang anak niyang si Junjun ay nasa ospital, nilalagnat at hirap huminga. Tatlong araw siyang hindi halos natulog, nagtrabaho sa palengke, nagbuhat ng sako, at nagbenta ng lumang gamit para lang mabuo ang pambayad.
Tiningnan ni Ana ang reseta. Una, normal lang ang mukha niya. Ngunit habang binabasa niya ang diagnosis, biglang nagbago ang kulay ng kanyang mukha. Nakita niya ang pangalan ng batang pasyente, ang dosage, at ang nakasulat na note ng doktor: “urgent—post-transplant maintenance medicine.”
Napatigil si Ana.
Tumingin siya kay Mang Nestor. “Sir… anak n’yo po ba si Junjun Reyes?”
Tumango ang lalaki, halos maiyak. “Opo, Ma’am. Kailangan daw po ngayon. Kung hindi raw po maituloy, delikado.”
Napalunok si Ana. Dahan-dahan niyang ibinaba ang reseta at tiningnan ang baryang nakalatag sa counter.
“Sir,” mahina niyang sabi, “patawad po.”
Nagulat si Mang Nestor. “Bakit po?”
Nangingilid ang luha ng pharmacist. “Dahil muntik ko rin po kayong husgahan… bago ko mabasa kung gaano kalaki ang laban ng anak n’yo.”
Biglang natahimik ang buong botika.
EPISODE 2: ANG RESETANG MAY DALANG BIGAT
Tahimik na ang mga tao sa botika. Ang mga kaninang naiinip at nanghuhusga ay unti-unting napatingin sa reseta. Hindi na sila nagrereklamo sa baryang nakakalat sa counter. Lahat ay naghihintay sa sasabihin ng pharmacist.
“Sir Nestor,” sabi ni Ana, “ang gamot po na ito ay hindi ordinaryo. Maintenance ito para sa batang sumailalim sa transplant.”
Napayuko ang ama. “Opo, Ma’am. Kidney transplant po. Ang donor po… ako.”
May isang babae sa likod ang napahawak sa bibig.
Nagpatuloy si Mang Nestor, nanginginig ang boses. “Noong sinabi ng doktor na kailangan ng anak ko ng donor, hindi na po ako nagdalawang-isip. Anak ko po iyon. Kung kaya kong ibigay ang buhay ko, ibibigay ko.”
Natahimik ang lahat.
“Pero pagkatapos ng operasyon,” dagdag niya, “akala ko tapos na ang laban. Hindi pala. May gamot pa palang kailangang tuloy-tuloy. Kaya kahit mahina pa katawan ko, bumalik ako sa trabaho. Ito pong barya… galing sa sukli ng mga tao sa palengke, sa pagbubuhat ko, sa paglalakad ko para makatipid sa pamasahe.”
Napaluha si Ana. Naaalala niya ang sariling ama na minsan ding nagsakripisyo para sa kanila. Kanina, inakala niyang isa lang itong customer na walang dalang sapat na pera. Ngayon, nakita niya ang isang amang literal na nagbigay ng bahagi ng katawan para mabuhay ang anak.
May isang lalaking customer ang mahina ang boses na nagsabi, “Kuya… pasensya na sa nasabi ko kanina.”
Hindi sumagot si Mang Nestor. Hindi dahil galit siya, kundi dahil pinipigilan niyang umiyak. Ang gusto lang niya ay makuha ang gamot at makabalik sa ospital bago lumala ang lagay ni Junjun.
Tinignan ni Ana ang computer. Halos doble ang presyo ng gamot kumpara sa baryang dala ni Mang Nestor. Nang makita niya ang kulang, napapikit siya.
“Sir,” sabi niya, “kulang po ang pera ninyo.”
Napasinghap ang ama. “Ma’am, pakiusap. Babayaran ko po ang kulang bukas. Magtatrabaho po ako ulit. Kahit iwan ko ID ko.”
Humawak siya sa counter, parang mawawalan ng lakas. “Huwag lang pong maputol ang gamot ng anak ko.”
Doon tuluyang bumagsak ang luha ni Ana. Hindi na niya nakita ang barya bilang abala. Nakita niya ito bilang bawat patak ng pagod ng isang amang lumalaban.
EPISODE 3: ANG BOTIKANG NATUTONG MAKINIG
Mabilis na pumasok si Ana sa stock room. Kinuha niya ang gamot na kailangan ni Junjun, pati ang ilang supplies na karaniwang binibili ng mga pasyenteng galing sa operasyon. Nang bumalik siya sa counter, hawak niya ang paper bag at reseta.
“Sir Nestor,” sabi niya, “ibibigay ko na po ito.”
Nanlaki ang mata ng ama. “Pero Ma’am, kulang po ang pera ko.”
Tumango si Ana. “Alam ko po.”
“Hindi po ako nanghihingi,” mabilis na sabi ng ama. “Hindi po ako sanay manghingi. Gusto ko lang po sanang makiusap na hulugan ko.”
“Hindi po ito limos,” sagot ni Ana. “Ito po ay tulong. At karapatan ng anak n’yong magpatuloy sa gamot.”
Tahimik ang lahat. Ang babaeng kaninang naiinis sa barya ay lumapit sa counter at kumuha ng wallet. “Ako na po sa kulang.”
Sumunod ang lalaking unang nanghusga. “Ako rin. May anak din ako. Hindi ko kakayanin kung ako ang nasa lagay niya.”
Isa-isang naglabas ng pera ang ibang customer. May nagbigay ng isang daan, may limampu, may barya rin. Sa loob ng ilang minuto, ang dating baryang pinagtawanan ay nadagdagan ng tulong mula sa mga pusong natauhan.
Napaupo si Mang Nestor sa maliit na upuan sa tabi ng counter. Tinakpan niya ang mukha at umiyak. “Salamat po. Hindi ko po alam ang sasabihin ko.”
Lumapit si Ana at inabot ang reseta. “Sir, ako po ang dapat humingi ng tawad. Minsan sa trabaho namin, maraming customer, maraming reklamo, maraming reseta. Pero nakakalimutan naming sa likod ng bawat papel, may pamilyang nagdarasal.”
Napatingin si Mang Nestor sa kanya. “Hindi ko po kayo sinisisi, Ma’am. Pagod din po kayo.”
Mas lalo siyang naluha sa sagot ng ama. Kahit siya ang pinahiya, siya pa rin ang umunawa.
May isang matandang babae sa pila ang nagsabi, “Ang laking aral nito sa atin. Hindi pala lahat ng mabagal magbayad ay walang respeto. Minsan, iyon na ang lahat ng kaya niyang ibigay.”
Ibinigay ni Ana ang paper bag kay Mang Nestor. “Dalhin n’yo na po ito sa anak n’yo. At bumalik po kayo bukas. Tatawagan ko ang social service partner namin para maipasok si Junjun sa assistance program.”
Napatingin ang ama, hindi makapaniwala. Sa gabing iyon, hindi lang gamot ang nakuha niya. Nakahanap siya ng pag-asa.
EPISODE 4: ANG BATANG NASA OSPITAL
Sumakay si Mang Nestor sa tricycle papunta sa ospital, yakap-yakap ang paper bag na parang pinakamahalagang kayamanan. Habang hawak niya ito, paulit-ulit niyang binubulong, “Salamat, Lord. Salamat.”
Pagdating niya sa ward, nakita niya si Junjun na nakahiga, payat ngunit gising. Katabi nito ang nanay niyang si Aling Mercy, puyat at maga ang mata sa kakaiyak.
“Nakuha mo?” tanong ni Mercy, puno ng kaba.
Tumango si Mang Nestor at inilabas ang gamot. Napaiyak ang asawa niya. “Akala ko hindi na natin mabibili.”
“May tumulong,” sagot ni Mang Nestor. “Maraming tumulong.”
Ngumiti nang mahina si Junjun. “Tay, pagaling na po ba ako?”
Lumapit ang ama at hinaplos ang buhok ng anak. “Oo, anak. Lalaban tayo. Hindi tayo susuko.”
Kinabukasan, bumisita si Ana sa ospital. Dala niya ang forms para sa medical assistance at ilang vitamins na donasyon ng botika. Nang makita siya ni Mang Nestor, agad siyang tumayo.
“Ma’am Ana, bakit po kayo nandito?”
“Gusto ko pong makita si Junjun,” sagot niya. “At gusto ko ring personal na sabihin na hindi kayo nag-iisa.”
Lumapit siya sa bata. “Hi, Junjun. Ako si Ate Ana. Ako ang nagbigay ng gamot mo kagabi.”
Ngumiti ang bata. “Salamat po. Sabi ni Tatay, mabait daw kayo.”
Napayuko si Ana, nahihiya. “Sana maging mas mabait pa ako mula ngayon.”
Habang pinipirmahan nila ang assistance forms, dumating ang ilang customer mula sa botika. Dala nila ang prutas, biscuits, at sobre. Hindi sila mayaman, pero gusto nilang tumulong. Ang ilan sa kanila ay ang mga kaninang nanghusga.
Lumapit ang babae na unang nagreklamo sa barya. “Kuya Nestor, patawad. Hindi ko alam ang pinagdadaanan ninyo.”
Ngumiti ang ama. “Tapos na po iyon. Ang mahalaga, nandito kayo ngayon.”
Napaluha ang babae. “Ang bait n’yo naman po.”
Umiling si Mang Nestor. “Hindi po ako mabait. Ama lang po ako. Kapag anak ang pinag-uusapan, kahit mapahiya ka, kahit mapagod ka, kahit wala nang matira sa’yo, lalaban ka pa rin.”
Sa simpleng linyang iyon, napaiyak ang lahat sa ward. Dahil totoo—may mga magulang na tahimik na nauubos, hindi dahil mahina sila, kundi dahil inuuna nila ang buhay ng anak bago ang sarili.
EPISODE 5: ANG HALAGA NG BARYA
Lumipas ang ilang buwan. Unti-unting gumanda ang lagay ni Junjun. Dahil sa tulong ng assistance program, hindi na napuputol ang gamot niya. Si Mang Nestor naman ay bumalik sa trabaho, ngunit mas maingat na siya sa katawan. Tuwing dadaan siya sa botika, binabati na siya ng mga tao. Hindi na siya ang amang pinagtawanan dahil sa barya. Siya na ang amang nirerespeto dahil sa sakripisyo.
Isang araw, naglagay si Ana ng maliit na kahon sa counter. May nakasulat: “Barya Para sa Buhay.” Dito puwedeng maghulog ang mga customer ng kahit anong halaga para sa mga pasyenteng kulang ang pambayad sa gamot.
Unang naghulog si Mang Nestor. Tatlong piso lang iyon, pero nangingilid ang luha ni Ana nang makita niya.
“Sir, hindi n’yo na po kailangan magbigay,” sabi niya.
Ngumiti ang ama. “Ma’am, maliit lang po ito. Pero dati, ang baryang ito ang bumuo sa pag-asa ng anak ko. Baka makatulong din sa iba.”
Mula noon, maraming tao ang naghulog. May bata, may senior citizen, may tricycle driver, may teacher, may empleyado. Hindi palaging malaki ang halaga, pero araw-araw, napupuno ang kahon.
Isang hapon, bumalik si Junjun sa botika kasama ang ama. Mas malakas na siya, may ngiti na, at may hawak na drawing. Ibinigay niya ito kay Ana. Larawan iyon ng isang botika, isang kahon ng barya, at isang lalaking may hawak na gamot.
“Ate Ana,” sabi ng bata, “sabi ni Tatay, ang barya raw po, kapag pinagsama-sama, nagiging buhay.”
Hindi napigilan ni Ana ang luha. Niyakap niya ang bata at tumingin kay Mang Nestor.
“Sir, kayo po ang nagturo sa amin niyan.”
Napayuko ang ama, pero ngayon ay hindi na sa hiya. Napayuko siya dahil sa pasasalamat.
MORAL LESSON: Huwag maliitin ang taong barya ang pambayad. Hindi mo alam kung ilang araw ng pagod, gutom, at sakripisyo ang nasa likod ng bawat piso. Ang tunay na halaga ng pera ay hindi sa laki nito, kundi sa pagmamahal at pag-asang dala nito para sa taong lumalaban.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section sa facebook page post.
