EPISODE 1: ANG BATANG NAGTITINDA NG ILAW
Sa gilid ng palengke, sa ilalim ng kumukutitap na ilaw ng Pasko, tahimik na nakatayo si Berto, isang batang payat na may maruming damit at pagod na mga mata. Hawak niya ang isang parol na siya mismo ang gumawa mula sa kawayan, papel de hapon, lumang wire, at mumunting ilaw na pinagtagpi-tagpi niya mula sa sirang dekorasyon ng kapitbahay.
“Parol po kayo diyan,” mahina niyang sabi sa mga dumaraan. “Murang-mura lang po.”
Ngunit karamihan ay dumadaan lang. Ang iba’y tumitingin saglit, pagkatapos ay umiiling. Sa di-kalayuan, tanaw ni Berto ang ospital. Sa isang silid doon nakahiga ang nakababatang kapatid niyang si Junjun, may suwero sa kamay, maputla ang labi, at paulit-ulit na nagtatanong kung kailan sila magkakaroon ng parol sa tabi ng bintana.
“Kuya,” sabi ni Junjun noong umaga, “kahit maliit lang, gusto ko makakita ng ilaw bago mag-Pasko.”
Kaya buong araw na nagbenta si Berto. Hindi para sa laruan. Hindi para sa bagong damit. Kundi para sa gamot ng kapatid niya at para sa isang parol na maibibigay niya sa ospital.
Dumating si Mang Tonyo, isang lalaking kilala sa lugar na palaging malakas tumawa at mahilig mang-asar. Tiningnan niya ang parol ni Berto at napangisi.
“Ito ba ang binebenta mo?” sabi niya. “Mas maganda pa ang nabibili sa mall. Mukhang gawa lang sa basurahan.”
May ilang taong natawa. Napayuko si Berto, pero hindi niya binitawan ang parol.
“Gawa ko po ‘yan, sir,” mahina niyang sagot.
“Gawa mo? Kaya pala mukhang kawawa,” dagdag ni Mang Tonyo. “Kung ako ang bibili, doon na ako sa mall. May kahon pa, may resibo pa.”
Tumawa siya nang malakas.
Hindi alam ni Mang Tonyo na bawat patpat ng parol ay pinutol ni Berto habang nanginginig sa pagod. Bawat ilaw ay sinubok niya kahit napaso ang daliri. At bawat piso ng benta ay diretso dapat sa gamot ng kapatid niyang lumalaban sa ospital.
Sa gitna ng tawanan, nanatiling tahimik si Berto.
Pero sa mata niya, may ilaw na pilit hindi namamatay.
EPISODE 2: ANG OSPITAL SA LIKOD NG PALENGKE
Pagkatapos ng ilang oras, tatlong parol lang ang nabenta ni Berto. Basa na ng pawis ang kanyang damit, nanlalambot ang mga tuhod, at halos wala na siyang boses sa kakatawag sa mga dumadaan. Ngunit sa bulsa niya, mahigpit niyang hinawakan ang kaunting perang naipon. Binilang niya iyon nang paulit-ulit.
Hindi pa sapat.
Kailangan pa ni Junjun ng gamot bago maggabi. Sabi ng nurse, may kailangang bilhin sa botika dahil wala sa ospital. Nang marinig iyon ni Berto, tumango lang siya kahit gusto na niyang umiyak. Wala na ang nanay nila; matagal nang yumao sa sakit. Ang tatay naman nila ay nasa probinsya, naghahanapbuhay bilang construction helper, at hindi pa nakakapagpadala.
Si Berto ang naiwan.
Si Berto ang kuya.
Kaya kahit bata pa, kailangan niyang maging matanda sa harap ng problema.
Dumating muli si Mang Tonyo, may hawak na supot mula sa mall. May dala itong malaking parol na kumikislap, perpekto ang hugis, maliwanag, at mamahalin ang dating. Ipinakita niya iyon sa mga tao.
“O, tingnan ninyo,” sabi niya. “Ganito ang totoong parol. Hindi katulad ng gawa ng batang ito na parang proyekto sa kindergarten.”
May ilang napatawa ulit. Ngunit may isang ale na nakatingin kay Berto nang may awa.
“Anak,” tanong nito, “bakit ka ba nagbebenta mag-isa?”
Hindi agad sumagot si Berto. Ayaw niyang gamitin ang sakit ng kapatid para kaawaan. Pero nang makita niyang may bata ring nakahawak sa kamay ng ale, napalunok siya.
“Para po sa gamot ng kapatid ko,” mahinang sabi niya. “Nasa ospital po siya. Gusto ko rin po siyang bigyan ng parol kasi sabi niya, baka malungkot ang Pasko kung puro puting kisame lang ang nakikita niya.”
Biglang nawala ang tawa ng ilang nakarinig.
Si Mang Tonyo, na kanina’y nakangisi, ay napahinto. Saglit lang. Pagkatapos, itinago niya ang pagkailang sa isa pang biro.
“Eh di humingi ka na lang sa mayayaman,” sabi niya. “Hindi ‘yung magbebenta ka ng ilaw na parang mamamatay na.”
Hindi na sumagot si Berto. Yumuko siya at inayos ang parol.
Ngunit sa pagkakataong iyon, may ilang taong hindi na tumawa.
May ilang pusong nagsimulang makakita ng tunay na liwanag.
EPISODE 3: ANG PAROL SA BINTANA NG WARD
Nang dumilim na, dinala ni Berto ang natirang pinakamagandang parol sa ospital. Hindi iyon ibinebenta. Para iyon kay Junjun. Maingat niya itong bitbit na parang kristal, kahit gawa lang iyon sa kawayan at murang papel. Sa bawat hakbang papasok sa ward, kabado siya. Ayaw niyang makita ng kapatid ang pagod sa mukha niya.
Pagpasok niya, ngumiti agad si Junjun. Mahina, pero totoo.
“Kuya,” sabi nito, “may parol ka?”
Itinaas ni Berto ang ilaw. “Meron. Gawa ko.”
Kahit mahina ang katawan, nanlaki ang mga mata ni Junjun. “Ang ganda, Kuya.”
Napangiti si Berto. Sa unang pagkakataon sa buong araw, parang nawala ang bigat sa dibdib niya. Isinabit niya ang parol malapit sa bintana ng ward. Nang sindihan ito, kumalat ang kulay pula, dilaw, berde, at asul sa maputlang dingding ng ospital.
Ang ibang pasyente ay napatingin. May batang nakahiga sa kabilang kama na ngumiti. May matandang babae na napaluha.
“Parang Pasko na,” bulong nito.
Hindi alam ni Berto na sinundan pala siya ng ale sa palengke, kasama ang ilang taong nakarinig sa kwento niya. Nasa pintuan sila ng ward, tahimik na nanonood. Isa sa kanila ang kumuha ng litrato ng parol, hindi para pagtawanan, kundi para ibahagi ang kwento ng batang nagbenta ng ilaw para sa kapatid.
Kinabukasan, kumalat ang litrato sa social media. “BATANG GUMAGAWA NG PAROL PARA SA KAPATID NA NASA OSPITAL.” Maraming nagtanong kung saan siya matatagpuan. Maraming gustong bumili. Maraming gustong tumulong.
Sa palengke, nagulat si Berto nang makita ang pila sa harap ng maliit niyang puwesto. May gustong bumili ng sampu. May gustong magpagawa. May nagdala ng pagkain. May nag-abot ng gamot.
Dumating si Mang Tonyo. Tahimik siya ngayon. Wala na ang mapang-asar na ngiti.
Tiningnan niya ang mga parol sa mesa. Tiningnan niya si Berto. At sa unang pagkakataon, hindi siya nakapagsalita agad.
Dahil ang parol na tinawag niyang pangit ay siya palang nagbigay ng liwanag sa buong bayan.
EPISODE 4: ANG PAGHINGI NG TAWAD SA GILID NG ILAW
Tumayo si Mang Tonyo sa harap ni Berto habang abala ang mga tao sa pagbili ng parol. Hawak niya ang mamahaling parol mula sa mall, ngunit bigla itong nagmukhang walang laman kumpara sa mga ilaw na ginawa ng bata. Maganda nga iyon, makinis at kumikislap, pero walang kwento. Walang sugat. Walang kapatid na inaasahang mapasaya.
“Berto,” mahina niyang tawag.
Napatingin ang bata. Hindi siya ngumiti. Hindi rin siya umiwas. Tahimik lang siyang naghintay.
Gumanti ng tingin si Mang Tonyo, ngunit hindi niya kayang tagalan ang mata ng batang pinahiya niya.
“Patawad,” sabi niya. “Hindi ko alam.”
Tahimik ang paligid. May ilang taong napalingon.
“Hindi n’yo po kailangang malaman para hindi n’yo po ako pagtawanan,” sagot ni Berto. Hindi galit ang boses niya. Mas masakit iyon dahil payapa ito.
Napayuko si Mang Tonyo.
“Tama ka,” sabi niya. “Akala ko biro lang. Akala ko simpleng pang-aasar lang. Hindi ko naisip na may taong nasasaktan. Hindi ko naisip na bawat bagay na hawak ng isang tao ay may dahilan.”
Binili ni Mang Tonyo ang lahat ng natitirang parol. Ngunit bago niya kunin, sinabi ni Berto, “Sir, puwede po bang mag-iwan ako ng isa? Para po kay Junjun, kapag lumakas siya at makauwi na.”
Napaluha si Mang Tonyo. “Oo, anak. Kahit ilan. At ako na ang bibili ng gamot niya ngayon.”
Nagulat si Berto. “Hindi po kailangan.”
“Kailangan,” sagot ni Mang Tonyo. “Hindi para mabili ang tawad mo. Kundi para simulan kong itama ang mali ko.”
Pumunta sila sa ospital. Nang makita ni Junjun si Mang Tonyo, mahina itong ngumiti.
“Ikaw po ba ‘yung bumili ng parol ni Kuya?”
Napahinto si Mang Tonyo. “Oo, anak. At gusto kong sabihin sa’yo na ang kuya mo ang pinakamagaling gumawa ng parol na nakita ko.”
Napatingin si Berto sa kanya.
Sa simpleng pangungusap na iyon, parang may sugat na unti-unting naghihilom.
Hindi dahil nabura ang panlalait.
Kundi dahil may taong natutong yumuko sa harap ng batang dati niyang minamaliit.
EPISODE 5: ANG ILAW NA HINDI NABIBILI SA MALL
Makalipas ang ilang araw, naging usap-usapan sa buong bayan ang parol ni Berto. Hindi dahil perpekto ang pagkakagawa. Hindi dahil mamahalin ang materyales. Kundi dahil bawat isa ay may kwento ng batang hindi sumuko. May mga guro na bumili para sa classroom. May mga tindera na nagsabit sa palengke. May mga jeepney driver na naglagay sa unahan ng kanilang sasakyan. Kahit ang munisipyo ay umorder para sa Christmas program.
Ngunit ang pinakamahalagang parol ay nanatili sa bintana ng ward ni Junjun.
Gabi ng bisperas ng Pasko nang pinayagan si Junjun na umupo sa wheelchair malapit sa bintana. Mas maganda na ang kulay ng mukha niya. Mahina pa rin, pero may ngiti na. Nasa tabi niya si Berto, hawak ang kamay niya.
“Kuya,” sabi ni Junjun, “ang daming ilaw sa labas.”
“Oo,” sagot ni Berto. “Pero ikaw ang dahilan kung bakit ako gumawa ng una.”
Lumapit si Mang Tonyo dala ang maliit na kahon. Sa loob ay hindi regalo para magyabang, kundi resibo ng mga gamot na nabili na, at isang sobre mula sa mga taong tumulong.
“Berto,” sabi niya, “hindi ko na mababawi ang sinabi ko noon. Pero gusto kong malaman mo, tinuruan mo ako ng isang bagay. May mga ilaw na hindi nabibili sa mall. May mga ilaw na ginagawa ng pagmamahal.”
Napaiyak si Berto. Hindi niya alam kung paano magpapasalamat. Kaya yumuko na lang siya at niyakap ang kapatid.
Sa ospital, sabay-sabay na sinindihan ng mga pasyente ang parol ni Berto. Ang buong ward ay napuno ng kulay. May mga batang tumawa. May mga magulang na umiyak. May mga nurse na napahinto upang tumingin. Sa labas, nagsimulang tumugtog ang kampana ng simbahan.
Pasko na.
At sa gabing iyon, hindi mahalaga kung alin ang pinakamahal, pinakamalaki, o pinakamakinang na parol.
Ang pinakamaliwanag ay ang parol na ginawa ng isang kuya para sa kapatid niyang may sakit.
Dahil minsan, ang tunay na liwanag ay hindi nanggagaling sa bombilya.
Nanggagaling ito sa pusong handang magsakripisyo, magmahal, at tumayo kahit pinagtatawanan.
MGA ARAL SA BUHAY
- Huwag pagtawanan ang gawa ng isang tao dahil hindi mo alam ang sakripisyong nasa likod nito.
- Ang simpleng bagay na gawa sa pagmamahal ay mas mahalaga kaysa mamahaling bagay na walang puso.
- Ang pang-aasar ay maaaring makasugat nang malalim, lalo na sa taong tahimik na lumalaban.
- Ang tunay na Pasko ay hindi nasusukat sa mamahaling dekorasyon, kundi sa malasakit at pagtulong.
- Ang liwanag ng pagmamahal ay kayang umabot kahit sa pinakamadilim na lugar.
Kung naantig kayo sa kwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT SA comment section sa facebook page post.
